Jeśli orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane w trakcie roku podatkowego, ulgę rehabilitacyjną można odliczyć za cały ten rok – pod warunkiem, że wydatki zostały poniesione w roku, w którym obowiązywało orzeczenie. Orzeczenie nie musi obejmować pełnego roku kalendarzowego.
Wielu podatników, którzy uzyskali orzeczenie o niepełnosprawności w środku roku, zastanawia się, czy mogą odliczyć ulgę rehabilitacyjną za cały rok podatkowy, czy tylko za jego część. To jeden z częstszych błędów przy rozliczeniu PIT – i warto go wyjaśnić przed złożeniem zeznania, bo konsekwencje błędnego odliczenia mogą pojawić się dopiero podczas kontroli skarbowej.
Jak działa ulga rehabilitacyjna?
Ulga rehabilitacyjna pozwala osobie niepełnosprawnej (lub podatnikowi utrzymującemu taką osobę) odliczyć od dochodu wydatki poniesione na cele rehabilitacyjne oraz ułatwiające wykonywanie czynności życiowych. Odliczenia dokonuje się w rocznym zeznaniu podatkowym PIT-36, PIT-37 lub PIT-28 w załączniku PIT-O.
Podstawą do skorzystania z ulgi jest posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy lub Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (lekki, umiarkowany, znaczny) albo orzeczenia równoważnego – np. wydanego przez ZUS lub KRUS.
Orzeczenie w ciągu roku a prawo do ulgi – jak to liczyć?
Decydujący jest moment poniesienia wydatku, a nie data wystawienia orzeczenia. Oznacza to, że jeśli orzeczenie zostało wydane np. 15 czerwca 2025 r., można odliczyć wyłącznie wydatki poniesione od tej daty do końca roku – czyli od momentu, kiedy dana osoba faktycznie posiadała status osoby niepełnosprawnej.
Orzeczenie nie działa wstecz na wydatki z poprzednich miesięcy. Jeśli w lutym 2025 r. poniesiono koszty rehabilitacji, a orzeczenie uzyskano dopiero w czerwcu 2025 r., tych lutowych wydatków nie można odliczyć w rozliczeniu za 2025 rok.
Wyjątek stanowi sytuacja, gdy orzeczenie jest wydawane z datą wsteczną – co zdarza się rzadko i wymaga uzasadnienia komisji. W takim przypadku prawo do odliczenia może obejmować wcześniejszy okres, ale wymaga to odpowiedniego zapisu w treści orzeczenia.
Które wydatki można odliczyć?
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 26 ust. 7a) wymienia dwie kategorie wydatków rehabilitacyjnych. Pierwsza to wydatki limitowane – bez obowiązku dokumentowania ich kwotą (ale z koniecznością posiadania dokumentu potwierdzającego prawo do odliczenia). Druga to wydatki nielimitowane, wymagające imiennych faktur lub rachunków.
| Rodzaj wydatku | Limit w 2025 r. | Dokumentacja |
|---|---|---|
| Leki powyżej 100 zł miesięcznie (nadwyżka) | faktyczna nadwyżka | faktury imienne |
| Używanie samochodu osobowego (dojazd na zabiegi) | 2280 zł rocznie | oświadczenie |
| Sprzęt rehabilitacyjny, adaptacja mieszkania | brak limitu | faktury imienne |
| Usługi opiekuńcze i pielęgnacyjne | brak limitu | faktury imienne |
W przypadku orzeczenia uzyskanego w połowie roku odliczeniu podlegają wyłącznie te wydatki, które zostały poniesione po dacie orzeczenia. Jeśli np. samochód był używany do dojazdów na zabiegi przez cały rok, ale orzeczenie uzyskano w lipcu, limit 2280 zł nie zostaje proporcjonalnie zmniejszony – po prostu można odliczyć tylko dojazdy od lipca.
Co z orzeczeniem wydanym pod koniec roku?
Orzeczenie wydane nawet w grudniu danego roku daje prawo do ulgi za ten rok – o ile w grudniu zostały poniesione jakieś kwalifikujące się wydatki. Nie ma wymogu, by orzeczenie obowiązywało przez określoną minimalną liczbę miesięcy w roku podatkowym.
Nawet jedno orzeczenie ważne przez jeden dzień w roku podatkowym daje prawo do ulgi rehabilitacyjnej – jeśli w tym dniu lub po nim poniesiono wydatki rehabilitacyjne.
Jakie dokumenty trzeba mieć przy rozliczeniu?
Urząd skarbowy nie wymaga dołączania dokumentów do zeznania, ale może poprosić o nie podczas ewentualnej kontroli. Przed złożeniem PIT warto zebrać i przechowywać przez 5 lat:
- orzeczenie o niepełnosprawności lub jego kopię – z widoczną datą wydania i okresem obowiązywania
- faktury lub rachunki imienne za wydatki rehabilitacyjne – z datami zakupu lub wykonania usługi
- zaświadczenia lekarskie potwierdzające konieczność stosowania leków, jeśli odliczane są koszty leków
- oświadczenie o używaniu samochodu do dojazdów na zabiegi – wystarczy własnoręcznie sporządzone
Najczęstsze błędy przy uldze rehabilitacyjnej po nowym orzeczeniu
W praktyce najczęściej pojawiają się cztery pomyłki, które mogą skutkować koniecznością korekty zeznania lub zwrotem nienależnie odliczonej kwoty.
- Odliczanie wydatków sprzed daty orzeczenia – nawet jeśli były to wydatki bezpośrednio związane z chorobą uzasadniającą orzeczenie
- Odliczanie pełnego rocznego limitu (np. 2280 zł za używanie samochodu), gdy orzeczenie obejmuje tylko część roku
- Brak faktur imiennych – paragon nie jest wystarczającym dokumentem dla wydatków nielimitowanych
- Próba odliczenia wydatków poniesionych przez domownika, który nie figuruje jako osoba pozostająca na utrzymaniu podatnika
Co zrobić, gdy orzeczenie wygasło w ciągu roku?
Sytuacja odwrotna – gdy orzeczenie było ważne na początku roku, ale wygasło np. w marcu – działa na tej samej zasadzie. Odliczeniu podlegają tylko wydatki poniesione w okresie, gdy orzeczenie obowiązywało. Jeśli nowe orzeczenie zostało uzyskane jeszcze w tym samym roku, odliczeniu podlegają wydatki z obu okresów łącznie – z przerwą między nimi.
Wniosek o nowe orzeczenie warto złożyć z wyprzedzeniem, zanim stare straci ważność – zaświadczenie lekarskie dołączane do wniosku jest ważne tylko przez 30 dni od wystawienia, więc termin jest istotny. Ciągłość orzeczenia bezpośrednio przekłada się na ciągłość prawa do ulgi.
Uwaga! Powyższy artykuł nie zastępuje porady prawnej ani podatkowej i powinien być traktowany wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku wątpliwości dotyczących rozliczenia ulgi rehabilitacyjnej lub interpretacji przepisów podatkowych skonsultuj się z doradcą podatkowym lub urzędem skarbowym.